گل سگهمانطور که از نام های این گل پیداست بیشتر در میان باغ ها و بوته زار ها به صورت خود رو می روید .عموماً گیاهانی به صورت درختچه های کوچک به ارتفاع 2 تا 3 متر اند که به تفاوت در حاشیه جنگلها، بیشه ها، گودال ها و اماکن نظیر آن یافت می شوند. برگ های آنها منقسم به 5 تا 7 برگچه بی کرک یا کرکدار و منتهی به استیپولهائی است که در برگهای شاخه های فوقانی ، فاقد ناحیه آزاد ولی در برگهای تحتانی ، دارای دو قسمت آزاد به حالت نسبتاً قائم است.

گلهای آنها به رنگهای مختلف گلی، سفید، مایل به گلی یا سفید و دارای حالت منفرد و یا مجتمع به صورت گل آذین دیهیم است کاسبرگ ها و گلبرگ های این گیاهان مانند انواع دیگر گل سرخ ، در بالای برجستگی کوزه ایی شکلی دیده می شود که درون آن برچه های متعدد جای دارند.

پس از انجام عمل لقاح در گل، جدار برجستگی کوزه ایی شکل ضخیم و قرمز رنگ شده ، مواد مختلف ذخیره می نماید و Cynorrhodon نامیده می شود. (نام Cynorrhodon به تفاوت به نهنج فرو رفته و کوزه ایی شکل اطلاق می گردد). جدار داخلی قسمت کوزه ایی شکل، دارای الیاف باریک، نازک و ابریشمی است و در آن فندقه های متعدد بیضوی زاویه دار و بسیار سخت جای دارد که میوه حقیقی گیاه اند.

خواص گل سگ (گل نسترن)

گل نسترن کوهی ازنظرطب قدیم ایران گرم و خشک است.قسمت گوشتدار و کوزه ایی شکل به علت دارا بودن تانن – ویتامینC و موارد مختلف دیگر  اثر ضد اسکوربوت ,قابض و مدر دارد. از این جهت در رفع حالات اسهالی ,اختلاط خونی – انقباض غیر ارادی ماهیچه های معده , بیماری های ناشی از التهاب و ورم کلیه ها, دردهایی که به علت پیدایش سنگ کلیه عارض می شود به کار می رود.همچنین این گیاه، علاوه بر اینکه برای از بین بردن سستی و ضعف بدن (بخصوص در آنفلوانزا) مصرف میشود دارای خواص زیر نیز می باشد:
۱) نسترن کوهی سرشارازویتامین Cمی باشد.در100گرم آن ۶۰۰میلی گرم (۶گرم)ویتامین Cوجود دارد درحالی که ۱۰۰گرم پرتقال فقط دارای ۵۰میلی گرم ویتامین Cاست بنابراین مقدار ویتامین Cگل نسترن ۱۲۰برابرپرتقال و 3 برابر لیموترش است.
۲) درمان کننده حبس البول است.
۳) بوی بد بدن را دفع می کند.آنهائی که عرق زیاد می کنند و بوی بد می گیرند باید تن خود را بعداز حمام کردن بادم کرده گل و برگ نسترن آبکشی نمایند.
۴) آرام کننده اعصاب است.
۵) اسهال را برطرف می کند, مخصوصاً در مسلولین. دم کرده آن را حتی می توان به کودکان برای رفع اسهال داد.
۶) خونریزی از سینه رابند می آورد.
۷) سنگ و ورم کلیه را رفع می کند.
۸) الیاف داخلی سای نورودون ضدانگل است مخصوصاً کرم اسکاریس را ،و در این موردباید0.5گرم آن را مخلوط کرده و با عسل خورد.
۹) اگر در ادرار آلبومین وجود داشته باشد برای برطرف کردن آن از دم کرده نسترن کوهی استفاده کنید.
۱۰) بی خوابی را برطرف می کند.
۱۱) انقباض ماهیچه های معده را برطرف می کند.
۱۲) سرعت جریان خون را در پوست زیاد کرده و باعث لطافت پوست می شود.
۱۳) در رفع غم و غصه مؤثر است.
۱۴) برای رفع طپش قلب ازدم کرده نسترن کوهی بنوشید.
۱۵) معده را تقویت می کند.
۱۶) مصونیت بدن را در مقابل بیماریها بالا می برد.
۱۷) برای ترمیم شکستگی استخوان و رفع ورم مقعد ضمادی از برگ نسترن کوهی درست کرده و روی قسمت شکستگی یا متورم قرار دهید.
18)چون گل نسترن کوهی شیرین است حشرات را به خود جذب می کند, مخصوصاً حشره مخصوصی به نام سای نیپس Cynipsکه دراثر نیش زدن،برجستگی های کوچکی پوشیده ازتار و به رنگ سبز مایل به قرمز درآن به وجود می آورد که به نام (به دگار)Bedegarمعروف است که خواص طبی مهمی دارد.مخصوصاً برای بیماران مسلول تقویت کننده بوده و مانع عرق کردن می شود؛و همچنین مقدارآلبومین در ادرار را کم می کند.(به دگار)اثر آرام کننده اعصاب نیز دارد.
19)مواد موثره نسترن کوهی سبب کاهش اسید اوریک و معالجه ناراحتیهای ناشی از نقرس می گردد. از این مواد همچنین برای مداوای تورم کلیه و مجاری ادراری استفاده می شود. روغن دانه های نسترن کوهی در صنایع بهداشتی و آرایشی مورد استفاده فراوانی دارد.
بر اثر مدر بودن نیز می توان از آن در موارد مختلف بدون اینکه عمل تحریک کننده بر روی مجاری ادرار داشته باشد, استفاده بعمل آورد.
جوشانده میوه مشروط بر آنکه 10 دقیقه بیشتر طول نکشد , به علت داشتن مقدار کافی ویتامین C در رفع عوارض ناشی از کمبود ویتامین C در بدن , اثر بسیار مفید ظاهر می کند.
تارهای داخل میوه( سینورودون) اگر بر روی پوست بدن کشیده شود ایجاد خارش شدید می کند. بررسیهای مختلف نشان داده است که مصرف تارهای مذکور به علت اثر تحریک کنندگی که دارد, چون باعث دفع کرم می شود از این جهت می توان از آن برای دفع آسکاریس ها در اطفال استفاده نمود.
دم کرده برگ و گل نسترن کوهی جهت شستشوی زخمها و اولسرها , سوختگی ها و در درمان آنها بکار می رود.گلبرگها کمی قابض بوده و از این رو آن را به عنوان قابض و رنگ کننده و جهت تهیه اسانس گل سرخ و گلاب به کار می رود.
میوه نسترن کوهی همچنین مقاومت بدن را دربرابر بیماریها و اپیدمی ها بالا می برد.میوه ها در عین حال فعالیت آنزیمی را تقویت نموده , تولید گلبولهای قرمز را تحریک کرده , برای درمان نقاهت مفید و با احساس سرما و لرز به خوبی مبارزه می کند.
جزایری چنین می نویسد: میوه نسترن دارای جوهر لیمو, ترشی سیب, قند انگور و جوهر مازو است و یک رزین و یک پکتین است.به علت داشتن مقدار زیاد ویتامین C مانند لیمو, کلم, گوجه فرنگی و تره دارای ارزش غذایی زیادی است.فقدان ویتامین C از فعالیت نسوج می کاهد و سبب عدم مقاومت در مقابل امراض عفونی می گردد و بدن انسان را سرد می نماید و انسان همیشه احساس خستگی می نماید.میوه نسترن , فعالیت ما را بیشتر می کند و قدرت مقاومت بدن را در مقابل امراض زیاد می کند و در مواقع قولنج, نفریت و سنگهای مثانه و تمام ناراحتی های مجاری ادرار آن را تجویز می کنند.

 

چاي ميوه گل نسترن:

مواد: ميوه گل نسترن(15عدد)، آب سرد( 2ليوان)، مقداري نبات.

خواص: طبيعت معتدل و خشك، پايين آورنده فشار خون، ضد قند خون، ضد ورم و درد كليه، شستشو دهنده كليه، سرشار از ويتامين ث، ضد سرماخوردگي، مقوي معده، ضد اسهال.

نام آذری: قیزیل گول*  نام کردی : شیلان یا دلیق ـ گوله باخی*  درزبان تالشی : سکرت ، sekert

نام فارسی : نسترن کوهی ـ گل سرخ وحشی ـ گل سرخ بری ـ گل محمدی ـ گل باغی

نام عربی : ورد السیاج – وردبری – وردالصینی

از میوه نسترن کوهی میوه بدون دانه و حتی از دانه آن به عنوان دارو یاد شده است.میوه نسترن کوهی سرشار از ویتامین C است و سایر ویتامینها را نیز دارا می باشد و برای جبران کمبود ویتامینهای بدن استفاده می شود.

در بسیاری از کشورها از میوه های نسترن کوهی مربا یا مارمالاد تهیه می کنند .مواد موثره ی این گیاه سبب کاهش اسید اوریک و معالجه ی ناراحتیهای ناشی از نقرس می گردد. از این مواد همچنین برای مداوای تورم کلیه و مجاری ادراری استفاده می شود. روغن دانه های نسترن کوهی در صنایع بهداشتی و آرایشی مورد استفاده فراوانی دارد. صرف نظر از خصوصیات دارویی نسترن کوهی جنبه های زینتی آن در فضای سبز (بخصوص در مناطقی که از نظر شرایط آب و هوایی و خاکی از وضعیت خوبی برخوردار نیستند) در خور توجه بوده و حتی در اغلب اوقات به عنوان پایه برای رزهای زینتی مورد استفاده قرار می گیرد. نسترن کوهی پراکنش زیادی در کشور دارد و حتی در بعضی نقاط به عنوان علف هرز در مزارع رشد می کند.

میوه نسترن کوهی گرد یا تخم مرغی کوزه ایی شکل , کشیده , صاف با رنگ قرمز روشن (در مرحله رسیدگی کامل به رنگ قرمز تیره مایل به قهوه ای) که سینورودون نام دارد و دانه ها در داخل آن قرار دارد. پس از انجام عمللقاح در گل، جدار برجستگی کوزه ای شکل ضخیم و قرمز رنگ شده ، مواد مختلف ذخیره می نماید و Cynorrhodon نامیده می شود. (نام Cynorrhodon به تفاوت به نهنج فرو رفته و کوزه ایی شکل اطلاق می گردد). جدار داخلی قسمت کوزه ای شکل، دارای الیاف باریک، نازک و ابریشمی است و در آن فندقه های متعدد بیضوی زاویه دار و بسیار سخت جای دارد که میوه حقیقی گیاه هستند.

منابع:

ش.خضری “فرهنگ گیاهان دارویی”

tame.ir

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here